Vanuit de Brabantse Wal komen grote hoeveelheden zoet water vrij afkomstig uit de bodem (kwel) en van regen. Dit water is prima geschikt voor landbouw en natuurontwikkeling. Voor kort stroomde dit water ongebruikt de Westerschelde in. Door slimme maatregelen in het watersysteem kan dit extra water in de toekomst voor natuurherstel zorgen voor gebieden als het Markiezaat en omgeving. Ook wordt een deel van het water inmiddels gebruikt om het slootwater in de Zeeuwse polders rond het Schelde-Rijn kanaal te verbeteren. Naast de agrariërs kan ook de natuur daarvan mee profiteren.
Benieuwd naar het zogenaamde libelle effect trok ik er 16 juni dit jaar (2025) op uit om te kijken of er al een direct effect te zien was. Libellen zijn zeer gevoelig voor de kwaliteit van hun leefomgeving. De aanwezigheid van verschillende soorten libellen kan een indicatie zijn van een gezonde waterkwaliteit. Ik kies ervoor om de sloot langs twee polderwegen, de Bathsedijk en Zuidhof in de Bathpolder, over een afstand van 1500 meter eens nader te bekijken. Rondom liggen percelen met tarwe en luzerne. Ten noorden ligt er een interessant stuk natuur in ontwikkeling. Het hoogspanningsstation gelegen aan de westzijde heeft een dominante impact op dit deel van de polder. Direct valt me op hoe helder het water hier is. Ondanks dat de sloot amper 3 meter breed is grazen er grote karpers tussen de rijkelijk aanwezige watervegetatie.
En inderdaad, al snel komen de eerste libellen voorbij vliegen. Binnen no-time tel ik al meer dan 10 soorten libellen waaronder algemeen voorkomende soorten als het lantaarntje, watersnuffel, kleine roodoogjuffer en azuurwaterjuffer. En ook weinig kritische soorten als de viervlek en gewone oeverlibel laten zich zien. Ook wat minder algemeen voorkomende soorten als de gaffelwaterjuffer, vroege glazenmaker en vuurlibel worden genoteerd. Van de grote keizerlibel tel ik zelfs meer dan 20 imago’s. Eileggend, territoriaal en jagend. Het is indrukwekkend om te zien hoe deze grote libelle van zo dichtbij te volgen is. Naast het polderslootje ligt een smalle weg vanwaar het bijzonder prettig observeren is wat daar allemaal leeft. Voor een hobby fotograaf een prima plek om eens los te gaan op libelle fotografie.
En zoals zo vaak is het geluk met de domme. Een zuidelijke keizerlibel (Anax parthenope) komt voorbij. Volop in ”gevecht” met een grote keizerlibel. Helaas verdwijnt hij net zo snel weer uit beeld. Niet veel later komt de zuidelijke opnieuw voorbij vliegen. Ditmaal in tandem! Het stelletje gaat pontificaal voor me zitten. Mijn eerste foto van deze hier in Zeeland nog weinig voorkomende soort is in tandem eileggend en mag er best wezen. Wat zeg ik, die is gewoon super gaaf! Uiteindelijk worden tijdens de wandeling drie mannetjes van de zuidelijke keizerlibel geteld. Alle drie vertonen duidelijk territoriaal gedrag.
Volgens de literatuur is het vooral een soort van het wat grotere water. Hier doen ze het gewoon in een polderslootje van amper drie meter breed. Best wel bijzonder. Van de zes daarop volgende wekelijkse bezoekjes staan er bij vijf waarnemingen van de zuidelijke keizerlibel genoteerd. Blijkbaar hebben dit soort habitats ook hun voorkeur. Verrassend was verder ook de aanwezigheid van enkele bruine korenbout mannetjes. Waarvan er bij één mannetje duidelijk zichtbare paring beschadigingen op het middenlijf te zien waren. Een paar wekelijkse bezoekjes verder zijn er tenminste 16 soorten libellen gezien. Latere soorten als paardenbijter, bloedrode heidelibel, bruinrode heidelibel en de steenrode heidelibel waren vooral begin juli te zien.
Of de verbetering van de waterkwaliteit nu al mogelijk ten grondslag ligt aan deze verrassende telling, blijft lastig te bewijzen. Het resultaat van dit onderzoekje kan wellicht wel als vertrekpunt dienst doen. Een eerste (nul) monitoring ontbreekt helaas en had een verdere natuurontwikkeling mogelijk beter in perspectief kunnen brengen. Voor nu moeten we het doen met bovenstaande gegevens. Deze kleine habitat is vrij makkelijk te observeren en het zou weinig moeite kosten om de ontwikkeling te kunnen blijven volgen. Los daarvan is de Bathpolder een leuke plek om libellen te bekijken en zelfs te fotograferen. Doe er je voordeel mee.
Dit artikel is een verkorte versie van het origineel. Het volledige artikel wordt gepubliceerd in de Zeeuwse Prikkebeen van 2026.